بازار ارز عراق بهم ریخت
توجه : بها ها به صورت لحظه ای نمی باشد و روزانه به روز می گردد
گرم 18 عیار
اونس طلا
مطابق گزارشها ارائه شده سایت طلا، این موضع در شرایطی مطرح میشود که نرخ دلار در بازارهای موازی عراق طی روزهای اخیر روندی صعودی داشته است. در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ نرخ عرضه ۱۰۰ دلار در صرافیهای بغداد به حدود ۱۶۰ هزار دینار رسید و در بازارهای الکفاح و الحارثیه نیز نرخ اتمامی حدود ۱۵۹ هزار و ۵۰۰ دینار ثبت شد. در اربیل نیز نرخ ارائه ۱۰۰ دلار حدود ۱۵۹ هزار و ۱۰۰ دینار گزارش شد.
بانک مرکزی عراق در مواضع اخیر خود در ادامه نسبت به انتشار دادهها نوین و شایعات درباره تغییر نرخ رسمی دینار هشدار داده و تأکید کرده است که هیچ تصمیمی برای افت ارزش رسمی دینار اتخاذ نشده است. این بانک پیشتر نیز عنوان کرده بود که دادهها مربوط به تغییر نرخ رسمی باید تنها از کانالهای رسمی دنبال شود.
نقش انتظارات و سفتهبازی در بازار
در همین ارتباط، «علی دعـدوش»، کارشناس اقتصادی، صعود نرخ دلار در بازار موازی را به مجموعهای از عوامل از جمله اظهارات برخی سیاستمداران غیرمتخصص، فضای عدم اطمینان و فعالیتهای سفتهبازانه نسبت داده است. به گفته او، این عوامل موجب صعود تقاضا برای دلار در بازار غیررسمی شدهاند.
این کارشناس از سوی دیگر نزول بخشی از عرضه نقدی دلار را یکی دیگر از عوامل فشار بر بازار دانسته است. به گفته او، بخشی از دلار نقدی بازار از طریق مسافران، شرکتهای مسافرتی و صرافیهایی تأمین میشود که با شهروندانی که برای اهدافی مانند سفر، درمان و تحصیل ارز خریداریاری میکنند، در ارتباط هستند. از سوی دیگر، کم شدن موجودی دلاری برخی تجار و واردکنندگان در خارج از کشور و تأخیر در انتقالهای رسمی مربوط به واردات کالا و خدمات نیز میتواند بر میزان عرضه ارز در بازار اثر گذاشته باشد.
هشدار درباره اثر صعود نرخ دلار بر ارزشها
رشد فاصله میان نرخ رسمی و نرخ بازار موازی میتواند برای اقتصاد عراق پیامدهای مستقیمی داشته باشد؛ بهویژه از آنجا که بخش قابل توجهی از نیاز بازار داخلی عراق از طریق واردات تأمین میشود.
دعدوش هشدار داده است که بیشتر شدن نرخ دلار میتواند به رشد بها کالاهای داخلی منجر شود و از مسیر صعود هزینه واردات، فشار تورمی ایجاد کند. رشد هزینههای گمرکی و مالیاتی نیز میتواند این فشار را تشدید کند.
صندوق بینالمللی پول نیز در ارزیابیهای خود درباره عراق، وجود فاصله میان نرخ رسمی و نرخ بازار غیررسمی را به عواملی از جمله تقاضای غیرقانونی ارز و سفتهبازی ارزی مرتبط دانسته است.
بانک مرکزی: نرخ رسمی تغییر نکرده است
در مقابل، بانک مرکزی عراق بر این نکته تأکید دارد که بیشتر شدن نرخ بازار موازی به معنای تغییر سیاست رسمی ارزی نیست. این بانک در سالهای اخیر بارها اظهار داشته که تأمین ارز برای واردات، سفر، درمان و سایر نیازهای قانونی از طریق کانالهای رسمی انجام میشود و هدف اصلی این سازوکار، حفظ ثبات نرخ ارز و تأمین نیازهای مابتدا اقتصاد است.
بانک مرکزی در بیانیهای درباره بازار ارز علاوه بر این تأکید کرده است که بخشی از تقاضای شکلگرفته در بازار غیررسمی مربوط به واردکنندگانی است که از مسیرهای رسمی انتقال ارز استفاده نمیکنند و علاوه بر این تقاضاهایی که خارج از چارچوبهای قانونی شکل میگیرد. این بانک، فعالیت سفتهبازانه و معاملات خارج از کانالهای مجاز را از عوامل ایجاد نوسان در نرخهای غیررسمی دانسته است.
شایعات درباره تغییر نرخ رسمی
مبحث تغییر نرخ رسمی دینار نیز در هفتههای اخیر به یکی از عوامل صعود انتظارات بازار تبدیل شده است. بانک مرکزی عراق در ژوئن ۲۰۲۶ انتشار نامهای درباره درخواست تغییر نرخ ارز را تکذیب و آن را جعلی عنوان کرد.
پیشتر نیز «علی العلاق»، رئیس وقت بانک مرکزی عراق، گفته بود که این بانک برنامهای برای تغییر نرخ برابری دینار ندارد و ذخایر ارزی کشور در سطح مناسبی قرار دارد. او تأکید کرده بود که تغییر نرخ ارز زمانی مطرح میشود که بانک مرکزی با مشکل جدی در تأمین تقاضای ارز یا افت قابل توجه ذخایر مواجه باشد؛ شرایطی که به گفته او در آن مقطع وجود نداشت.
ادعای نقش عوامل ژئوپلیتیک
در کنار عوامل اقتصادی، بانک مرکزی عراق صعود نااطمینانی ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی منطقه را نیز یکی از زمینههای تشدید فشار بر بازار ارز میداند و نسبت به سوءاستفاده برخی ذینفعان از فضای ایجادشده هشدار داده است.
با این حال، در ارزیابی علت صعود نرخ دلار باید میان عوامل تأییدشده بازار و ادعاهای مربوط به انگیزه یا نقش بازیگران خاص تفکیک قائل شد. گزارشهای اقتصادی اخیر، سفتهبازی، صعود تقاضا، نااطمینانی، نزول بخشی از عرضه نقدی دلار و تأخیر در برخی انتقالهای ارزی را از عوامل قابل مشاهده در بازار عنوان کردهاند؛ در حالی که ادعای تلاش عامدانه برخی گروهها برای بیثباتسازی اقتصاد، موضعی است که باید به بانک مرکزی یا منابع مشخص نسبت داده شود.
در مجموع، تحولات اخیر بیانگر است که نرخ رسمی دینار و نرخ بازار موازی همچنان از یکدیگر فاصله دارند و بیشتر شدن تقاضای سفتهبازانه و انتظارات منفی میتواند نوسانات بازار غیررسمی را تشدید کند. بانک مرکزی در مقابل تلاش دارد با حفظ کانالهای رسمی تأمین ارز و مقابله با شایعات مربوط به تغییر نرخ رسمی، از انتقال این نوسانات به بخش واقعی اقتصاد جلوگیری کند. نرخهای رسمی ارز نیز در وبسایت بانک مرکزی بهصورت روزانه و دورهای منتشر میشود.
